Shabda Sagara

अनीक
mn. (-कः-कं)
१. An army forces.
२. War, combat.
E. अन् to live, and ईकन् Unādi aff.

Capeller Eng

अ॑नीक n. face, edge, point, front, troop, host.

Yates

अनीक (कः-कं) १.
m. n. An Army; war, battle.

Wilson

अनीक
mn. (-कः-कं)
१ An army, forces.
२ War, combat.
E. अन् to live, and ईकन् Uṇādi aff.

Apte

अनीकः [anīkḥ] कम [kama], कम [अनिति जीवत्यनेन; अन्-ईकन् Uṇ.४.१६-१७]

Army, forces; troop, host; दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकम् Bg.१.२. महारथानां प्रतिदन्त्यनीकम् Ki.१६.१४. पदातींश्च महीपालः पुरो$- नीकस्य योजयेत् H.३.७३.

A collection, group, mass; नवाम्बुदानीकमुहूर्तलाञ्छने R.३.५३.

Battle, fight, combat.

A row, line, marching column.

Front, head; chief; रथेषु नो$नीकेष्वधिश्रियः Rv.८.२.१२. (सेनामुखेषु); अग्निर्वै देवानामनीकम् Śat. Br.; अग्निमनीकं कृत्वा. cf. अनीकस्तु रेण सैन्ये सन्देहे$पि च कथ्यते Nm.

Face, countenance, ibid (मुखम्) (तस्य प्राणवायुनिस्सारणात् तथात्वम्); splendour; brilliance; form (तेजस्); स्वनीक Rv.७.१.२३,३.६ (mostly Ved. in these two senses)

Edge, point.

Comp. स्थः a warrior, combatant.

a sentinel., (armed) watch. अभिचक्राम भर्तारमनीकस्थः कृताञ्जलिः Rām.६.३२.३४.

an elephantdriver, or its trainer (द्राविडी ऽनेऽ = हत्ती); अनीकस्थप्रमाणैः प्रशस्तव्यञ्जनाचारान् हस्तिनो गृह्णीयुः Kau. A.२.२.

a wardrum or trumpet.

a signal, mark; sign. -स्थानम् a military station; Kau. A.१.१६.

Monier Williams Cologne

अ॑नीक mn. (√ अन्), face

appearance, splendour, edge, point

front, row, array, march

army, forces

war, combat.

Spoken Sanskrit

अनीकanIkam. row
अनीकanIkam. head
अनीकanIkam. mass
अनीकanIkam. line
अनीकanIkam. splendour
अनीकanIkam. battle
अनीकanIkam. marching column
अनीकanIkam. fight
अनीकanIkam. army
अनीकanIkam. front, head
अनीकanIkam. forces
अनीकanIkam. combat
अनीकanIkam. collection
अनीकanIkam. chief
अनीकanIkam. group
अनीकanIkam. n. face
अनीकanIkam. n. appearance
अनीकanIkam. n. troop

Macdonell

अनीक
án-īka, n. face, front;
middle;
edge, point;
troop, array, army;
i-nī, f. army.

Goldstucker

अनीक
m. n. (-कः-कम्)
१ The face (ved.).
२ The fore part,
front, the principal or conspicuous part (ved.).
३ The point
(e. g. of an arrow) (ved.).
४ Multitude, assemblage, quan
tity (ved.).
५ An army, a host, forces (according to some,
also: part of an army).
६ War, combat. E. अन्, to breathe
(in १. २. ३.) and to go (in ४. ५. ६.), uṇ. aff. ईकन्, the radical
being कित्.

Benfey

अन् + ईक, m. n.
१. The face (ved.), front (ved.).
२. An army, Rājat. ५, ४५२.
-Comp.
अग्र-, the van of an army, Man. ७, १९३. यथा-अनीक + म्, adv. as far as the host extended, MBh. ३, १५७१५.

Amarakosha

अनीक पुं-नपुं।

सेना

समानार्थक:बल,ध्वजिनी,वाहिनी,सेना,पृतना,अनीकिनी,चमू,वरूथिनी,बल,सैन्य,चक्र,अनीक

२। ८। ७८। २। ५

ध्वजिनी वाहिनी सेना पृतनानीकिनी चमूः। वरूथिनी बलं सैन्यं चक्रं चानीकमस्त्रियाम्.।

अवयव : हस्तिः,यूथमुख्यहस्तिः,हस्तिवृन्दम्,निर्बलहस्त्यश्वसमूहः,अश्वः,अश्वसमूहः,रथः,रथसमूहः,वाहनम्,हस्तिपकः,सारथिः,रथारूढयोद्धा,अश्वारोहः,योद्धा,सेनारक्षकः,सहस्रभटनेता,सेनानियन्तः,सैन्याधिपतिः,धृतकवचगणः,पदातिसमूहः,आयुधजीविः,धनुर्धरः,बाणधारिः,शक्त्यायुधधारिः,यष्टिहेतिकः,पर्श्वधहेतिकः,खड्गधारिः,प्रासायुधिः,कुन्तायुधिः,फलकधारकः,ध्वजधारिः,सैन्यपृष्टानीकः,चमूजघनः

स्वामी : सैन्याधिपतिः

सम्बन्धि२ : सैन्यवासस्थानम्,सैन्यरक्षणप्रहरिकादिः,सेनायांसमवेतः

वृत्तिवान् : सेनारक्षकः,सैन्याधिपतिः

: हस्त्यश्वरथपादातसेना, पदातिः, पदातिसमूहः, सैन्यव्यूहः, व्यूहपृष्टभागः, सैन्यपृष्टानीकः, पत्तिसेना, सेनामुखनामकसेना, गुल्मसेना, गणसेना, वाहिनीसेना, पृतनासेना, चमूसेना, अनीकिनीसेना, अक्षौहिणीसेना, प्रस्थितसैन्यः, अतिसङ्कुलसैन्याः

पदार्थ-विभागः : समूहः, द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः

अनीक पुं।

युद्धम्

समानार्थक:युद्ध,आयोधन,जन्य,प्रधन,प्रविदारण,मृध,आस्कन्दन,सङ्ख्य,समीक,साम्परायिक,समर,अनीक,रण,कलह,विग्रह,सम्प्रहार,अभिसम्पात,कलि,संस्फोट,संयुग,अभ्यामर्द,समाघात,सङ्ग्राम,अभ्यागम,आहव,समुदाय,संयत्,समिति,आजि,समित्,युध्,आनर्त,संविद्,सम्पराय,सङ्गर,हिलि,द्वन्द्व

२। ८। १०४। २। २

मृधमास्कन्दनं संख्यं समीकं सांपरायिकम्. अस्त्रियां समरानीकरणाः कलहविग्रहौ ॥

अवयव : युद्धारम्भेअन्तेवापानकर्मः,रणव्याकुलता,हस्तिसङ्घः,छलादाक्रमणम्,विजयः,वैरशोधनम्,पलायनम्,पराजयः,निर्जितः,निलीनः,मारणम्

वृत्तिवान् : रथारूढयोद्धा,योद्धा

: बाहुयुद्धम्, दारुणरणम्, पश्वहिपक्षिनाम्युद्धम्

पदार्थ-विभागः : , क्रिया

Kalpadruma

अनीकः
, पुं, क्ली, (नास्ति नीः स्वर्गप्रापको यस्मात् । कप्, अर्द्धर्च्चादित्बात् पुंस्त्वं क्लीवत्वञ्च । ) युद्धं, सैन्यं । इति मेदिनी ॥

Vachaspatyam

अनीक
पु० न० अनित्यनेन अन—ईकन् अर्द्धर्चादि । सैत्ये, तस्य हि जीवनरक्षकत्वम् । न नीयते अपसार्य्यतेऽस्मात् । नी—क्विप् ब० कप् ह्रस्वाभावः । युद्धे, ततोहि प्रायोमरणा- न्नपुनरावृत्तिः । “रथेषुवोऽनीकेष्वधिश्रिय” इति ऋ० ८, २०, १२ अनीकेषु सेनामुखेष्विति भा० । “दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्य्योधनस्तदेति” गीता मुखे, तस्य प्राणवायुनिःसा- रणद्वारत्वात् तथात्वम् “अग्नेरनीकमपआविवेशापामिति” यजु० ८, २४, “अनीकं मुखमिति” वेददीपः ।

Capeller Germany

अ॑नीक
n. Antlitz, Front;
Heer, Schaar.

Grassman Germany

अ॑नीक
ánīka, n., ursprünglich wol der Mund als der athmende [an], aber stets vom ganzen Angesicht gebraucht, und zwar theils १) im eigentlichen Sinne, theils bildlich, indem २) der angezündete Agni oder ३) die strahlende Morgenröthe oder ४) Sonne, als den Menschen mit ihrem Angesicht anblickend, dargestellt werden. So wird auch ५) Agni als Angesicht der Opferfeier, ६) Uschas als Angesicht der Aditi aufgefasst. Bisweilen tritt dabei das Bildliche zurück und es erscheint dann ७) in der Bedeutung Glanzerscheinung, jedoch nur von Agni. Ferner wird ८) als Angesicht des Beiles (paraśú) oder der Pfeile, deren Schärfe oder Spitze, aufgefasst. ९) Endlich wird eine der Erscheinung sich darbietende Reihe oder ein Zug (der Marutऽs oder der rothschimmernden Kühe, die die Morgenröthe herauftreibt u. s. w.) als Angesicht (Front) aufgefasst. १०) Der Loc. ánīke scheint auch in der Bedeutung coram vorzukommen, vor = im Angesicht.
-am १) máma (d. Indra) ८७४,३. — २) (agnés) २२६,११; ३०१,१५; ३०७,१; ३०८,२; ३५६,१; ६०४,२; ८३३,३. — ३) (uṣásas) २६४,१३; ४३०,१. — ४) (sū́ryasya) ४९२,१; vgl. ८७४,३. — ५) adhvarā́nām ८२८,६ (agním). — ६) ádites ११३,१९ (uṣā́s). — ७) (agnés) ५१७,८. ९; ८९५,३. — ८) paraśós ४०२,४. — ९) devā́nām ११५,१; usríyānām १२१, ४; gávām aruṇā́nām १२४,११; marútām १६८, ९; ३०१,९; ४८८,२८; ७०५, ९; (sómānām) ८६९,४.
-e २) ६८३,४; ५२०,३. — ३) ४८८,५. — १०) apā́m ३५४,११; vāyós ७११,१३; kṣós ८०९,२२.
-ā ७) २५३,४. — ८) ३१९,७ tétikte tigmā́ ….
-ais ७) २३५,१५; ३०६,३; ५२४,५.
-aiṣu १) ६४०,१२.

Burnouf French

अनीक
अनीक m. n. armée.
अनिकस्थ m. soldat, guerrier; garde royal.
Cornac.
Tambour de guerre.
अनिकिनी f. armée; un १०e de lऽक्षौहिणी।

Stchoupak French

अनीक-
nt. armée;
masse;
-इनी- f. armée.
अनीकाग्र- nt. front de lऽarmée.